Gördüğünüz bu yapılar, Mustafapaşa’nın 19. yüzyıl üretim ve yaşam kültürünün tek bir bütün içinde okunabileceği nadir örneklerden biridir. Bu çok katmanlı yapı topluluğu, alt kotlarda kayaya oyulmuş üretim mekânlarını, üst kotlarda ise kâgir yaşam birimlerini barındırır. Kapadokya’nın yumuşak tüf kayasına oyulan alt katlar ile üzerine inşa edilen kesme ve kaba yonu taş yaşam katlarının uyumu bu yapılarda somut şekilde görülebilir.
Eski Bezirhane, yapının en alt kotunda yer alan büyük kayaya oyma mekândır. Halen mekânda bulunan taşlar yapının üretim işlevini doğrulayan en önemli izlerdir.
Bezirhaneler, keten ve haşhaş tohumlarından “bezir yağı” elde edilen geleneksel atölyelerdi. Orta Anadolu’nun ızgın, aspir ve çitlembik gibi yerel bitkilerinden de elde edilen yağlar da bezirhanelerin üretim kapasitesini zenginleştiriyordu.
Üretim mekânının hemen üzerinde yer alan kayaya oyma birimler de seki, niş ve teknelerle donatılmış olup atölyenin destek mekânları olarak hizmet etmiştir. Bugün özgün dokusu korunarak kültür-sanat etkinliklerine ev sahipliği yapan mekân olarak yeniden işlevlendirilmiştir.
Bezirhanenin üzerinde bulunan yığma, kemer ve kayadan oyma mekanlar ise yapının üzerindeki yaşam katlarını oluşturur. Yapı avlulu plan şeması, eyvanları, tonozlu mekânları ve kayaya oyma işlik ve depolarıyla 19. yüzyıl Sinasos konut mimarisinin tipik özelliklerini taşır.
Konağın giriş katında, kuzeybatıda konumlanan kayaya oyma mekanlar ile avlunun çevresinde dizilen kâgir yaşam birimleri yer alır. Üst katlardaki odalar ve teraslar ise konağın gündelik yaşam alanlarını tamamlar.
Bugün özgün mimari yapısı korunarak butik otel ve kültür-sanat alanı olarak hizmet veren bu yapılar Sinasos’un çok katmanlı belleğini günümüze taşıyan anıtsal bir örnektir.
